Fechtbuch di Joachim Meyer (MS Bibl. 2465)

MS Bibl. 2465 è un manuale di scherma tedesco scritto da Joachim Meyer nel 1561. L'originale è attualmente conservato nelle collezioni del Museo Nazionale Bavarese a Monaco di Baviera, in Germania. Questo manoscritto, che potrebbe essere l'opera più antica di Meyer, fu creato per Georg Johann II, Conte Palatino di Veldenz. Dalla metà del XX secolo si riteneva perduto, ma Olivier Dupuis annunciò nel giugno 2021 di averlo riscoperto.

103r
103r

Vom Kempffenn Vnnd Fechtenn Im harnasch zu Fus kürtzlich beschrüben

Die weil des kempffenn manchlej Artt ist / so kann mann Auch khein gewüß Regell gebenn Dann Ein Ider dem Ein kampf württ ausgepotten hatt disen fort­theill / das Er Im mag Erdencken was Er weis das Im diensttlich ist Es sej mit seltzam wechrenn oder sampt listige behennde forteill / dann der dem / der kampff Ausgebotten würdt / gübtt die wechr / die mag Er machenn wie Er will
Zuu Einem Exempell / Es solenn zwen mit Einander kempffen vnd der Ein Wechr lincks der Annder Rechts. Nun der Recht gett dem lincken Aůsgebotten / sollenn Ann kampff thretten so khann sich der recht nit wechrenn dann Als baldt Er denn Arm biegett so sticht Er sich selber / darzu

Del combattimento e della scherma in armatura a piedi, brevemente descritto

Poiché il combattimento ha molte forme, non si può dare alcuna regola fissa. Chi viene sfidato a combattere ha il vantaggio di poter escogitare tutto ciò che sa essergli utile – che si tratti di armi insolite o di astuzie e vantaggi abili. Poiché colui che viene sfidato sceglie le armi e può farle come desidera.
Per esempio: due uomini devono combattere tra loro, uno è mancino e l'altro destro. Il destro sfida il mancino. Il mancino sceglie dunque le armi come segue: due stocchi affilati e due pugnali affilati. Inoltre, due bracciali (armschirleinn), uno per ciascun combattente sul braccio destro, poiché la mano destra del mancino è meno abile, e all'interno di ciascun bracciale, alla piega, vi è una punta affilata, cosicché quando qualcuno piega anche solo leggermente quel braccio, la punta lo trafigge.
Quando arrivano al luogo stabilito e ricevono le armi, ciascuno indossa il bracciale sul braccio destro come indicato. Una volta che devono entrare in combattimento, il destro non può difendersi – non appena piega il braccio, si trafigge da solo.

103v
103v

darzu ist im sein lincker arm blös / darin Er den dolchen fiertt sich zu schießen der Linck aber / helt sein Rechtenn arm stranke mit dem dolchen zur versatzung / vnnd wehrtt sich mit der Lincken / also württ der recht geschedigt mehr von Im / denn vom findt
Aus disem Exempell Ist leichtlich zu mercken das alweg der den bestenn fortheill hatt der die wechr last machenn oder gübtt
Diß hab ich dorumb Erzelt / Auff das sich Ein Jder der Einem Anndern Ein kampff wolte annbietten Auff solchenn list bedacht sej / vnnd nit Also Im zorn Erauß schawe / sonnder mit gdnig sich darzů anbietten / wie dann solches auch zu gelaßen mag werdenn / das Jren zwen Eins werden Im harnascht oder blos oder mit ausgethruckten wehren zu kempffen. Was Aber das fechtenn oder kempffen mit bloßenn leib / belangt vnnd was für forteill vnnd wie die zu brauhen sindt Ist bis her Im Rapir vnnd Anndern wehren gelehrt / vnnd gnugsam begriffen will jetzt alein die fortheill Im harnascht fechten wie die zu brauchen sindt / sezen vnnd ist zu mercken das gewönlich drej wehr Im harnasch bebraucht werden / Als Ein spis vnnd Ein schwertt Auch Ein dolchen / oder Ein dolchen unnd Ein sebell vmb gegürtt / vnnd Ein schwertt

Inoltre, il suo braccio sinistro è scoperto, in cui tiene il pugnale per difendersi. Il mancino, invece, tiene il braccio destro saldo con il pugnale per parare e combatte con la sinistra. Così il destro subisce più danno da sé stesso che dall'avversario.
Da questo esempio è facile comprendere che chi sceglie o fornisce le armi ha sempre il vantaggio maggiore. Ho raccontato ciò affinché chiunque desideri sfidare un altro a combattimento sia consapevole di tali astuzie e non agisca impulsivamente per rabbia, ma offra la sfida con calma deliberazione – così come è stato anche consuetudine che due uomini si accordino se combattere in armatura completa, oppure senza, o con armi di propria scelta.
Per quanto riguarda il combattimento o la lotta senza armatura e quali vantaggi vi siano e come usarli, questo è già stato insegnato sufficientemente nello stocco e nelle altre armi e ben compreso. Ora desidero soltanto descrivere i vantaggi nella scherma in armatura, come usarli e applicarli. E si noti che tre armi sono comunemente usate nel combattimento in armatura: una lancia e una spada, inoltre un pugnale – oppure un pugnale e una sciabola cinta alla vita, e una spada.

104r
104r

Die Erst ordnug der wechren Ist dise Im harnasch zu fechten. Nemlich Ein Spis vnnd Ein schwertt / vnnd Ein kempff degen oder Ein dolchen / oder auch Ein schilt Also Im Anngreiffen hatt mann den schilt vnnd spis gebraucht
vnnd habenn mit dem Spies gearbteittett / ob Einer denn Anndern fellenn zwischen die bein / vnnd miedenn / oder habenn mit dem spis geschoßenn vnd dem schutzs nach gefolgett / dan Es In groß übung geweßen vor zeitten mit dem Spis schießenn / dornach wann sie die Spis verschoßenn / habenn sie zum schwerter grieffen vnnd ferner zum dolchen oder kampff degen
Ich will aber die Annder ordnung für mich nemen zu Erkhleren daraus man zimlich lehren wirt wie es vmb das kempffen zu fus gescheffen Ist / vnnd will Auch drej fordheilischer künstlicher wechr für mich nemenn / Als zum Erstenn Ein schwerdtt welches soll Also sein obenn der knopff soll haben fier zecken neben herum die fünft obenn aus / die soll nit lang sein sonnder kunpf das sie nott leiden mag Ittem dz kreutz soll sein wie Ein maurerhamer / die spitz vnnd kling Eckehtig
vnnd das soll alles von gantzem Eisen geschmitt sein vnnd die ortt woll gestehelt

La prima disposizione delle armi per il combattimento in armatura è questa: una lancia, una spada e un pugnale da combattimento o un pugnale, oppure anche uno scudo. Nell'attacco si usavano lo scudo e la lancia e si lavorava con la lancia – ad esempio, per far cadere l'avversario facendogli lo sgambetto, oppure si lanciava la lancia e poi si inseguiva, poiché in tempi antichi il lancio della lancia era pratica molto diffusa. Dopo aver lanciato le lance, si impugnava la spada e poi il pugnale o il pugnale da combattimento.
Io, tuttavia, desidero prendere in considerazione un'altra disposizione per mostrare come si svolge il combattimento a piedi, e voglio anche nominare tre armi vantaggiose e ingegnosamente costruite. La prima di queste è una spada, che deve essere così: il pomolo deve avere quattro punte intorno ai lati e una quinta in cima, che non deve essere lunga ma piuttosto compatta cosicché possa resistere ai colpi. L'elsa a croce deve avere la forma di un martello da muratore, e la punta e la lama devono essere angolari. E tutto ciò deve essere forgiato da un unico pezzo di ferro con la punta ben temprata.

104v
104v

Es soll Auch fein geschmeidig gemacht sein / das ein man woll freien mag / die leng / noch eines Idenn woll gefalen
Ittem der sebell soll starck sein Ein gute schneidt Aber doch nit gar zu schwer
Der dolch soll driefach sein / dz drej klingen Inn Einander sindt / Als wan man drej spicknadel Im einander steckett / vnd die Reren sollenn Auff Einander schließenn vnnd mit federn zugericht sein / das / so man Eine thruckt Ein spis ledig württ / denn braucht man Also wan Einer zwischen Ein fuge kumpt / so thrent man Im sie / das Ein weitt loch giebt Als dan druckt Er denn selbenn Ersten dolchen las / so Ist dan die Ander spitz khleiner vnd Raner / domit sticht Er Inn das vorig loch / welches denn will thieffer geht dan das Erste / so Er merck das Es in leib ganngen ist / lest Er die feder las vnd last Im die spitz sterk welche jener nit baldt ziehen kann / der dolchen gehertt zu brauchen wann du Inn geworffen hast
Ittem so es Ein gefalt khann Er den dolchen woll fürfach machenn / Er soll Aber gemacht sein das die federn nit mercklich sind / Auff das wehrs Inn schranckenn bringt / sein gegen partt nit leichlich mag Auff thun / Er aber soll sich zuuor geibt darin machen / dann der die wehr gübt kann sich darin übenn nach seim gefallenn / vnnd sonderlich fordell / darin suchenn / welches der Annder nit so baldt Im schrancken Ersehenn oder

La spada deve anche essere resa sufficientemente flessibile affinché un uomo possa maneggiarla liberamente, e la sua lunghezza deve adattarsi a ciascuno.
La sciabola deve essere robusta, con un buon filo, ma non troppo pesante.
Il pugnale deve essere triplo, con tre lame innestate l'una nell'altra – come se si infilassero tre spiedi l'uno nell'altro. I bordi di queste tre lame devono chiudersi l'uno sull'altro ed essere dotati di molle, cosicché quando si preme una parte, una lama viene rilasciata. Si usa quando si colpisce in una giuntura – allora la lama apre la fessura e crea un ampio foro.
Quando la prima parte del pugnale viene poi rilasciata, la seconda punta è più piccola e sottile e può penetrare nel foro già creato, il che va più in profondità rispetto al primo. Quando si avverte che la lama è entrata nel corpo, si rilascia la molla e si lascia estendere la punta più robusta, che l'avversario non può facilmente estrarre.
Il pugnale si usa dopo aver atterrato l'avversario. Se l'arma rimane incastrata, il pugnale può essere facilmente liberato e riutilizzato. Ma deve essere costruito in modo che le molle non siano visibili, cosicché guardando l'arma non siano evidenti e l'avversario difficilmente possa riconoscerle.
Chi usa quest'arma dovrebbe esercitarsi a fondo in anticipo e cercarvi il proprio vantaggio, poiché l'avversario non la riconoscerà né la userà rapidamente nella foga del combattimento.

105r
105r

thun das Er dich nit mit Ein donerschlag übereill / vnnd las Inn vorver­thobenn / vnnd merck wenn Er dür Ein schlag thut das du Im den ver­sezest zwischen dein beidt hendt / vnd schaw ob du im megest Annsetzenn
Zum anndern hab Acht das dür nit angesezt weret / so dür Aber angesezt ist Ann dein linck so thrit mit dem lincken zu Ruck oder sez dein knopff auf dein brust vnnd Erlang der ortt / vnd sez Im auch ann / vnd thring von dür / Ittem wenn Er weitt vm sich ficht / so Reise Im nach mit dem ortt zur blöß / merck die blöße sindt dise / do man hin stehen oder Ansezen soll / das vüsier / vnnd vnnder die vhsen die knikel Inn die handt Ittem zwischenn die bein / Außwendig zum handtschuch hinein / vnd wo der harnasch gelenck hatt / Merck das du nit zu Einer weitern blöße greifest / so du Ein nahere blöße magst haben / zum letzstenn die finger Lösenn nemlich wo dich Einer Ergreiffe / so schaw das du Im Ein finger kanst

Fai attenzione che non ti sorprenda con un colpo fulmineo e lascia che colpisca a vuoto per primo. Ricorda: quando ti sferra un colpo, devi intercettarlo tra entrambe le tue mani – e vedi se riesci a colpirlo.
Inoltre, fai attenzione a non essere colto di sorpresa da un affondo. Se, tuttavia, un affondo è stato diretto contro il tuo lato sinistro, arretra con il piede sinistro oppure appoggia il pomolo della tua spada sul petto e dirigi la punta verso l'avversario. Poi colpiscilo a tua volta e allontanalo da te.
E quando colpisce con ampi fendenti intorno a sé, seguilo con la punta verso le sue aperture. Ricorda: le aperture sono queste: la visiera, sotto le ascelle, le nocche, le mani, tra le gambe, dall'esterno nel guanto, e ovunque l'armatura abbia giunture. Ricorda di non cercare un'apertura più lontana quando puoi colpirne una più vicina. E infine: libera le sue dita, ovvero laddove qualcuno ti afferra, vedi se riesci ad afferrare un dito e spezzare la presa.

105v
105v

ledig machen / denn brich Im übersich / Ittem Annbrich / gemecht stos / Bein bruch oder knüstos / Zum Erstenn will ich das harnasch fechten Exempels weis durch gehenn / darnach die forteill der vorgemelten wehren sezenn Im Anthretten nim dein schwertt Inn die oberhut mit dem beidt nebenn deim haupt / vnnd greiff mit der Lincken handt dein kling In der mit / dz die spitz dem man Inn sein gesicht steh / thrit Also zu Im / das dein Lincker fus Alzeit vorstehe sej nit zu goch / vnnd schaw ob du Im sein vorgesezten fus megest Erlanngen / so thu als weltest Im zum gesicht stehenn / las Inn des die recht handt vom hefft / vnndt kum domit der Lincken handt zu hielff vnnd schlag Inn mit dem knopff / zum kopff / oder zu seim Lincken arm / versezt Er dür denn schlag zwischen sein beidt hendt / so las vm den kopf Faren / vnnd schlag Im vonn deiner Rechtenn / zu seim knibien oder Enckel Ittem gehe Inn der ober hutt zu Im wie vor / vnnd hab Acht ob Er dür Annsezenn oder stehenn woll / so sez im vor deiner Lincken hanndt ab / schlechtt Er dür dann von obenn / so versezt Im denn schlag / zwischen dein beidt handt stich Inndes ausen über seinn arm / vnd sez Im Ann drißell / als baltt du befindest

Liberati e, se possibile, rompi la sua posizione. Colpiscilo anche all'inguine, spezzagli la gamba o sferragli un colpo di ginocchio.
Prima di tutto voglio illustrare la scherma in armatura tramite esempi, e poi descrivere i vantaggi delle armi summenzionate.
All'ingresso in combattimento, prendi la spada nella guardia alta (Oberhut), entrambe le mani accanto alla testa, e afferra la lama a metà con la mano sinistra cosicché la punta sia rivolta verso il volto dell'avversario. Avanza verso di lui in questo modo, con il piede sinistro sempre avanti – non troppo. E vedi se riesci a raggiungere il suo piede avanzato. Poi fingi come se volessi colpirlo al volto, rilascia la mano destra dall'impugnatura e portala in aiuto alla mano sinistra, e colpiscilo con il pomolo sulla testa o sul braccio sinistro. Se intercetta il tuo colpo tra entrambe le sue mani, lascia oscillare la spada intorno alla testa e colpiscilo dal tuo lato destro sul ginocchio o sulla caviglia.
Inoltre, avvicinati a lui in guardia alta (Oberhut) come prima e osserva se intende colpire di punta o di taglio – allora devia con la mano sinistra. Se poi colpisce dall'alto, intercetta il suo colpo tra entrambe le tue mani e nel frattempo affonda dall'esterno sopra il suo braccio alla gola.

106r
106r

das dein ort hafft so schlag dein beidt vnder dein Recht ahsell vnd las in nit ab khumen sonnder dring für dich / Ittem gehe in der ober hutt zu Im stich Im zu seinn visir wertt Er so sez im ann / an sein Linck Achsell thring für dich hin / hab acht als baldt Er sich ledig[en] will das du Inn dein gewicht nach Ereilest mit Ringen / werffen / oder stoßen / Inn fornen ann sein visir / merck so du Einem / hast Anngesezt so las Inn nit ab kumen / so khann Er nit Ar­beitten / Die ander hutt halt dein schwertt mit dem gefes neben deiner rechten hüfft / fast die klingen mit der Lincken hanndt Inn der mit / das dein ortt gegen dem mann stehe / denn Linck fus alzeitt vor / thritt also zu Im sticht Er so sez ab von der handt / schlecht Er so entpfang den streich zwischen dein beidt hendt Inn die klingen Inndes hab acht wenn Er schlecht / vnnd thritt mit dem Rechtenn zu dür / so versez wie gelertt / vnnd far mit dem knopf Inn sein kniebüg / will Er denn fus zucken so sez Im ann vnder sein Rehte vhsenn oder wo du khannst / vnnd thring von dür
oder far mit dem knopff auff vmb sein hals vnndt thritt mit dem Rehten hinder sein bein vnnd würff Inn
Ittem v[er]sez Im sein schlag aus der hutt vnd far auff mit dem gehilz / vnnd stich Im zum thrisell oder zu denn blößen bej den

Quando la tua punta tiene saldamente, colpisci con entrambe le mani sotto l'ascella destra e non lasciarlo sfuggire; anzi, premi in avanti. Inoltre, dalla guardia alta, avvicinati a lui e affonda verso la sua visiera. Se para, poni la punta contro la sua spalla sinistra e premi in avanti. Fai attenzione che non appena cerca di liberarsi, tu prema il tuo peso su di lui con la lotta, il lancio o la spinta – direttamente nella sua visiera. Ricorda: una volta che hai puntato contro qualcuno, non lasciarlo sfuggire, poiché così non può agire.
La seconda guardia: tieni la spada con l'elsa accanto all'anca destra e afferra la lama a metà con la mano sinistra cosicché la punta sia rivolta verso l'avversario. Il piede sinistro sempre avanti. Avanza verso di lui così: se affonda, devia con la mano; se colpisce, intercetta il fendente tra entrambe le tue mani nella lama. Nel frattempo osserva quando colpisce e avanza con il piede destro verso di te, para come ti è stato insegnato e spingi il pomolo nella piega del suo ginocchio.
Se cerca di ritirare quel piede, punta sotto la sua ascella destra o dove puoi, e allontanalo da te. Oppure porta il pomolo intorno al suo collo, avanza con il piede destro dietro la sua gamba e gettalo a terra. Inoltre intercetta il suo colpo dalla guardia e spingi verso l'alto con l'elsa e affonda alla sua gola o alle aperture vicino alle

106v
106v

gelennckenn. Ittem sez im denn stich ab / vnnd du desgleichen / vnnd so offt du Im angesezt hast / so schlag dein knopff vnnder die vchsenn so du dein forteil E­sichest / Annsezenn sündt vier Eins Ins gesicht / ann thrisell Ittem ann die Linck vchsenn oder vnnder die Reht achtsell
vnnd merck so du Im an dj Linck ansezest / so kum mit dem Lincken fus vor sez du Im vnder die recht Achsell / so thritt mit dem rechten vor / weitter soltu alweg so du anngesezt hast übersich thrinngen / so Er Aber kurczer ist dann du / so senck dein gehils vnndersich bis zu der hüfft / vnnd thring Also übersich von dür / last Er dür die seitten so stos Inn ann die hauben / do ist Er am krenckesten / so offt du ansezest so schaw das du Im woll In die Ring sezest / wenn du recht ansezest vnd recht dringst so kan Er nitt woll arbeitten Bruch Ittem hatt dür Einer angesezt / so stich oben über sein Rechten arm hinein vnder seim schwertt durch thruck dein knopff vndersich gegen der Erden / als baldt Er ledig lest / so schies dein schwertt vor dür hin vnder seim rechten durch / vnd mit deinn rechten fus hinder sein Lincken vnnd greiff mit der Lincken hanndt an sein haubenn vnd würff Inn / in eill hindersich. Ittem stich Im Inn handschuh am der vergesezsten handt / vnd fier Inn herum oder stich Im vnnder seim Lincken Arm auff über sein schwerdt thruck mit dem knopff übersich vnnd sez Im Ann Ittem von denn

giunture. Inoltre devia il suo affondo, e fa' altrettanto. Ogni volta che hai puntato contro di lui, colpisci con il pomolo sotto le sue ascelle ogni volta che vedi il tuo vantaggio. I punti da colpire sono quattro: uno al volto, uno alla gola, uno all'ascella sinistra, oppure uno sotto la spalla destra.
Ricorda: quando punti contro il suo lato sinistro, avanza con il piede sinistro avanti; quando punti sotto la sua spalla destra, avanza con il piede destro. Inoltre, ogni volta che hai puntato contro di lui, devi sempre premere verso l'alto. Ma se è più basso di te, abbassa l'elsa fino all'altezza dell'anca e poi premi verso l'alto allontanandolo da te. Se lascia scoperto il fianco, colpisci il suo elmo, poiché è là che è più vulnerabile.
Ogni volta che punti contro di lui, assicurati di posizionare bene la punta nella maglia, poiché quando punti correttamente e premi correttamente, non può agire efficacemente.
Controtecnica: se qualcuno ha puntato contro di te, affonda dall'alto sopra il suo braccio destro, passando sotto la sua spada, e premi il pomolo verso il basso verso terra. Non appena rilascia, spingi la tua spada in avanti sotto il suo braccio destro e con il piede destro avanza dietro il suo sinistro, e con la mano sinistra afferra il suo elmo e gettalo rapidamente all'indietro.
Inoltre affonda nel guanto della sua mano avanzata e guidalo in circolo, oppure affonda sotto il suo braccio sinistro verso l'alto sopra la sua spada, premi con il pomolo verso l'alto e punta contro di lui. Inoltre, riguardo alla

107r
107r

Ringenn merck Ann welcher seitten Er dür hatt Anngesezt / so greiff sein kling mit teiner Lüncken hendt thring Also von dür Inndes zuck ab / vnnd Ruck Inn zu dür vnnd Erwische in mit der rechten hanndt / sein rechte handt / vnd Ruck In zu dür vnd begreif sein leib vnnd heb übersich / vnnd Er heb In vnd schlag Im die fies vndenn Aus vnd würff In von dür / Ittem sticht Einer auff dich / so stich mit Im gleich hinein auff sein linck seitten / vnnd ÿm stich fang sein kling zu deiner vnnd fahr mit deim knopff vnnden durch beidt Arm / vnnd schlag übersich so mus Er laßenn Ittem hab Acht welche henndt du Im Erwischen megest die Ruck zu dür / vnnd mit der Anndern hanndt greiff Im seinen Elenpogenn / vnnd Him Im das gewicht / vnnd Inn Allen thrits bis nit zu goch / Auff das du Ein sattenn stanndt habest / Ittem so du einen geworffenn hast / fellt Er so fall mit zu seiner Rechtenn vnnd müt dem Rechtten Knie zwischenn sein beidt bein / vnd mit der lincken handt vm sein hals / so du Inn gewis gefast hast / so Ruck dein dolchen / greift Er zu dem dolchen / so stich Im zur handt vnd Ruck mit wüder / bis du dein forteil beßer Ersehen hast Ittem Ein Anders nim sein rechten Arm zwischen dem bein / vnnd leg dich Auff Inn zwerchs vnd haltt dein bein fast zu

lotta, osserva da quale lato ha puntato contro di te, poi afferra la sua lama con la mano sinistra e allontanala da te; nel frattempo tira indietro e attiralo verso di te. Afferra la sua mano destra con la tua mano destra, tiralo verso di te, cingigli il corpo e solleva verso l'alto. Quando lo sollevi, colpisci i suoi piedi dal basso e gettalo lontano da te.
Inoltre, se qualcuno ti affonda contro, affonda simultaneamente verso il suo lato sinistro, e nell'affondo cattura la sua lama contro la tua e spingi il pomolo dal basso attraverso entrambe le braccia e colpisci verso l'alto, cosicché debba lasciare la presa.
Fai anche attenzione: qualunque mano tu riesca ad afferrare, tirala verso di te, e con l'altra mano afferra il suo gomito e togli l'equilibrio. In tutti questi passi, non fare passi troppo ampi, cosicché tu mantenga una posizione salda.
Inoltre, se hai gettato qualcuno a terra e cade, cadilo con lui sul suo lato destro con il ginocchio destro tra le sue gambe e la mano sinistra intorno al suo collo. Una volta che lo tieni saldamente, estrai il pugnale. Se cerca di afferrare il pugnale, colpiscilo alla mano e tira indietro finché non vedi un vantaggio migliore.
Un altro modo: prendi il suo braccio destro tra le sue gambe, distenditi trasversalmente su di lui e tieni le gambe saldamente unite.

107v
107v

zusamen vnnd streck dich fast vnnd greüff mit deiner lüncken handt An sin lincken Arm / vnnd helt denn fast / vnnd Arbeitt mit dem degen wie hernach folgen wirtt

Wie mann die drey vor gemelten wechr brauchen soll

Merck Im Erstenn Anthritt gehe In der oberhutt zu Im vnnd stell dich mit geberdenn Als woltest In zum gesicht stehen thu es nit sonder schlag od[er] haw vonn oben nider nach sein knie bucklen thriffest oder nit so far behendt mit denn henden übersich vnnd schlag Inn mit dem bickell / zum kopff / Außen über seinen Rechtenn Arm / oder schlag In auff sein gelenck des nechst das dir werden mag / zuck bechenndt vmb dein kopff vnnd las die Reht fahren vor der lincken hanndt vnnd greüff domit hünder deiner lincken Inn die klingen vnnd schlag vonn deiner Rechten Ein mittelschlag nach sein helm / Es sej mit dem bickell oder hawer / oder mit dem klos / Er greüff dein bindt wüder mitt deiner Rechttenn hanndt vnnd thritt wüder zu Ruck daß du dich wüder Erhalest / vnnd hab fleißig Acht das Er dür khein streich geb Auch las dür mitt Annsezenn sonder weich Im kreis so viel es leiden will

e distenditi saldamente, e con la mano sinistra afferra il suo braccio sinistro e tienilo fermo, e lavora con il pugnale come seguirà in seguito.

Come si devono usare le tre armi summenzionate

Ricorda: al primo approccio, avanza verso di lui in guardia alta e posizionati con il gesto come se volessi colpirlo al volto, ma non farlo – piuttosto, colpisci o fendi dall'alto verso il basso verso la sua rotula. Che tu colpisca o no, continua agilmente verso l'alto con le mani e colpiscilo con il becco dell'elsa a croce sulla testa, dall'esterno sopra il suo braccio destro, oppure colpiscilo sulla giuntura più vicina che puoi raggiungere.
Tira rapidamente intorno alla testa e lascia scorrere la mano destra davanti alla sinistra, e con essa afferra la lama dietro la tua mano sinistra e sferra un colpo medio (Mittelschlag) dal tuo lato destro verso il suo elmo – sia con il becco, il filo o il pomolo.
Egli afferra la tua presa; con la mano destra arretra nuovamente per recuperare l'equilibrio e fai molta attenzione che non sferra un colpo. Inoltre non cercare di puntare contro di lui, ma piuttosto cedi in cerchio per quanto possibile.

108r
108r

Das annder Stuck

Merck thritt Inn der ober hutt zu Im / fas dein bündt nahett bej dem knopf vnnd greif mit der linncken hanndt In die klingen beim kreutz vnnd stich Im knefftiglich zu seim visier / zuck wüder An dich vnnd stich mit sterck / vonn vnnden zu seim gemecht / domit Er dür nit zu nahe khum / Ruck dein wehr wüder ab / vnnd greüff mit der Lincken hanndt Inn das Erßette theill deiner klingen dringt Er auff dich so weich zuu Ruck / domit machestu Inn Endthrist vnnd württ baldt schlagen / so las dich nit Er lanngenn sonnder weich aus / hatt Er geschlagen so hab Achtung In dem Er sich verfelt so las die Recht hanndt Ab / vnnd khum domit der lincken zu hilff vnnd schlag Inn zum helm oder zum nechstenn gelüdt / hatt Er Aber nit geschlagenn so schlag Inn zum knüe oder Enckell versezt Er so fahr Auff mit den Armen / schlag Im zu dem obernn gelennck / vnnd Ergreüff dein beidt wüder / so du aber demschlag Ja nit kanst entgehenn so versez den obenn zwischen dein beidt hendt in die klingen / würff Inndes denn knopff über dein Lincke Achsell / vnd far mit der Lincken handt Auff vnd kum mit der Rechten der Lincken zu hilff so kum­mestu zu schlagen Ehe Er sich Erhalt

La seconda tecnica

Ricorda: avanza verso di lui in guardia alta, afferra la presa vicino al pomolo e con la mano sinistra afferra la lama presso l'elsa a croce, e affonda con forza (knefftiglich) verso la sua visiera. Tira indietro verso di te e affonda con forza dal basso verso il suo inguine cosicché non osi avvicinarsi troppo.
Poi ritira la tua arma e con la mano sinistra afferra il primo terzo della tua lama. Se preme su di te, arretra – ciò lo porterà a sbilanciarsi e presto colpirà. Non lasciare che ti raggiunga, ma schiva di lato. Se ha colpito e manca, rilascia la mano destra e portala in aiuto alla sinistra, e colpiscilo sull'elmo o sull'arto più vicino.
Se, tuttavia, non ha colpito, allora colpiscilo sul ginocchio o sulla caviglia. Se para, spingi verso l'alto con entrambe le braccia, colpiscilo sulla giuntura superiore e riprendi la presa con entrambe le mani.
Ma se proprio non puoi evitare il colpo, intercettalo in alto tra entrambe le mani nella lama e nel frattempo lancia il pomolo sopra la tua spalla sinistra, e spingi verso l'alto con la mano sinistra e porta la destra in aiuto alla sinistra. Così sferrerai un colpo prima che egli recuperi la posizione.

108v
108v

Merck Wann Er zu dür thrit inn der Ober hutt sticht oder schlecht Er so setz Ab von deiner Lincken handt / vnnd im Absaz Ergreiff sein cling zu der deinen vnd far mit dem bint vnden durch vnd thrit mit dem Rechten hinder sein Lincken vnd wirf in

Ricorda: quando si avvicina a te in guardia alta e affonda o colpisce, devia con la mano sinistra. Nella deviazione, afferra la sua lama contro la tua e guidala con la legatura dal basso attraverso, e avanza con il piede destro dietro il suo sinistro e gettalo a terra.

109r
109r

Ittem schlecht Er vnnden so sennck denn knopff vnndersich gegenn der Erdenn vnnd versez zwischenn dein beidt henndt / Inn dem Er wüder Auff zeicht so fahr mit deim knopff vonn vnnden Auff zum gemecht / vnd wend Inndes die Linck henndt übersich gegenn seinn herkhumenden streich vnd sez im den Ab vnn fahr Auff mit dem gehils vnnd stich Im über sein Rechten Arm Ein zum gesicht vnnd sez im Ann
Ittem gehe zum mann Inn der vnder hutt / vnnd stich im von vndenn zum ge­sicht / schecht oder sticht Er vnndes / so sez ab / vnnd las die Recht hanndt vom binndt vnnd würff das hinder dich / khum mit der Rechten der Lincken zu hilff vnnd schlag vonn vnnden Auff mit dem bickell zwischenn sein bein zum gerecht Ruck Als baldt mit beiden henden übersich vm den kopff vnnd schlag zu denn obern blößenn
Ittem thritt zu Im In der vnnder hutt zuck vnnd thraw Im denn stich / In­des las dein binndt fahrenn / vnnd thrit vm sein Linck greüff mit bej­denn hennden Inn dein khleing / vnnd würff Im denn bürkell Inn die hüfft vnder seim Burckenn geschmeidt mit sterck In die Ring

Inoltre, se colpisce dal basso, abbassa il pomolo verso il basso verso terra e intercetta tra entrambe le tue mani. Quando rialza la spada, spingi il pomolo dal basso verso l'alto verso i genitali e nel frattempo volgi la mano sinistra verso l'alto contro il suo colpo in arrivo e devialo, e poi spingi verso l'alto con l'elsa e affonda sopra il suo braccio destro nel volto e punta contro di lui.
Avvicinati all'uomo anche in guardia bassa (Unterhut) e affonda dal basso al suo volto. Se colpisce o affonda dal basso, devia e rilascia la mano destra dalla presa e gettala dietro di te. Porta la mano destra in aiuto alla sinistra e colpisci dal basso verso l'alto con il becco tra le sue gambe all'inguine. Immediatamente tira entrambe le mani verso l'alto intorno alla testa e colpisci alle aperture superiori.
Avvicinati anche a lui in guardia bassa, fingi e minaccialo con un affondo. Nel frattempo rilascia la presa, gira intorno al suo lato sinistro, afferra la lama con entrambe le mani e lancia il becco dell'elsa a croce nell'anca sotto la sua corazza con forza nella maglia.

109v
109v

Ittem stich Im auß der vnnder hutt / zum gemecht / zuck wüder vnnd las dein binnd fachren aus der Rechten hanndt vnnd greüff domit Inn die klingen schlecht Er / so nim mit deinem gehils Aus von der Rechten gegen seiner lincken Im außnemen las dein gehils / vmb den kopff fahren / vnd schlag Im zu seim für gesezten kniebüg / thritt behenndt Ein thrit hinder sich / domitt du dich Erhalst vnd dein bindt wüder Ergreüffest
Aus düsenn bis hieher geschrübenn stuckenn ist hoffich gnug v[er]stendig wie mann die schleg soll zu werck brinngen / vnnd ist zu mercken das sich Einer hüetten soll so viel Er kann vor Annsezenn oder Rinngenn er habe Inn dann zum Erstenn sehr geschwecht mit donerschlegenn als zum Enckell / zur knibüg / zu denn gelennckenn Ann Armbüg vnd Annderen blößenn / wann Er Also Er midett ist vnnd mit schlegenn geschwecht / Als dann greüff ann mit annsezenn
zuuor soltu Im nit sthenn / sonder Imer algemechlich weichen vnd In verzoblen laßenn / doch Aber wo du Ein fortheill Ersehest das der nit vnfrucht barlich versaumett werde

Inoltre affonda in guardia bassa verso l'inguine, tira indietro e rilascia la presa dalla mano destra e con essa afferra la lama. Se colpisce, prendilo con l'elsa dal tuo lato destro contro il suo sinistro. Nel prenderlo, lascia oscillare l'elsa intorno alla testa e colpiscilo nella piega del ginocchio avanzato. Rapidamente fai un passo indietro cosicché tu mantenga l'equilibrio e riprenda la presa.
Dalle tecniche fin qui descritte, è sufficientemente chiaro come si devono sferrare i colpi. E si noti che ci si deve guardare dal puntare o lottare il più possibile finché non si è prima grandemente indebolito l'avversario con colpi possenti alla caviglia, al ginocchio, alle giunture del gomito e altre aperture. Quando è così esausto e indebolito dai colpi, allora procedi a puntare contro di lui.
Prima di ciò, non dovresti restare fermo di fronte a lui, ma cedere costantemente a passo misurato e lasciarlo esaurire; tuttavia, ogni volta che vedi un vantaggio, non lasciarlo passare inutilmente.

110r
110r

Ittem jetz thritt zu Im mit Annsetzenn mit stehen aus der obenn hutt vnnd stich mit krafft Inn sein visier / heutt Er übersich vnd will Absetzen so zuck nebenn Ab / vnnd stich Inn vnder sein Lincken Arm / schaw daß du satt stenndest vnnd dich nit überwegest dem gewicht noch / merck als baldt dein ortt hefft Ann Rüngen so schlag dein gehüls vnder dein Rechte ühsenn dring Inn vor dür hin oder sez im vnder den Rechten vchsen vnnd schlag den knopff vnder dein linck vhsenn an / vnnd dring von dir vnd las in nit abkumen vnnd zeich mit der Rehten den sebell vnnd arbeitt Im zum gelencken / oder mit vnnder hewenn
Ittem thu als woltestu Inn mit dem klos / für das visier schlagenn als baldt du merckest das Er aussentt zuuer sezenn zwischenn sein beidt henndt so zuck bechenndt Ab / vnnd sez Im vnder die Recht vhsenn / vnnd merck wenn du Einer Also Ergreiffest mit ansezen vnnder die Reht vhsenn vnnd auch mit deinem sampff vnder dein Linck vhsen wüe vor gelertt / mit was listen dz gesichtict
so mag er sein Sebell nit geziehenn das ist auch der fortheill mit dem Sebell

Ora avvicinati a lui e punta contro di lui con posizione salda dalla guardia alta, e affonda con forza nella sua visiera. Se si difende verso l'alto e cerca di deviare, tira di lato e affondagli sotto il braccio sinistro. Assicurati di stare saldamente e di non sbilanciarti con il peso. Ricorda: non appena la tua punta tiene saldamente nella presa, colpisci con l'elsa sotto la tua ascella destra e premilo in avanti, oppure punta sotto la sua ascella destra e colpisci con il pomolo sotto la tua ascella sinistra, e allontanalo da te e non lasciarlo sfuggire. Poi estrai la sciabola con la mano destra e lavora alle sue giunture, o con fendenti dal basso.
Inoltre fingi come se volessi colpirlo con il pomolo nella visiera. Non appena noti che inizia a parare tra entrambe le mani, tira indietro rapidamente e punta sotto l'ascella destra. E ricorda: quando così lo afferri puntando sotto l'ascella destra e anche con il braccio sotto la tua ascella sinistra come insegnato in precedenza – con quale astuzia ciò viene fatto – allora non può estrarre la sciabola. E questo è anche il vantaggio della sciabola.

110v
110v

Ittem schlecht Er dür zum kneÿ / so versetz Inn die mit deiner clingenn hinder seim kreutz Ergreüff sein schwerdt zu dem deinem vnnd fachr mit dem knopff In sein kneikel / Rucke zu dür vnnd stos mit der Lincken hanndt vonn dür

E quando ti colpisce al ginocchio, para con la metà della tua lama dietro la sua elsa a croce, afferra la sua spada contro la tua e spingi il pomolo nella piega del suo ginocchio. Tiralo verso di te e allontanalo con la mano sinistra.

111r
111r

Ittem stich mit Im gleich hinein vonn deiner Rechten gegenn seinner Linncken mit deim ortt woll über seinn schwerdt / vnnd Ergreüff sein schwerdt zu dem deinen / las die Recht hanndt Ab vnnd greiff sein Lincken Elenpogenn Ruck denn übersich zu dür Auff dein Linck seitten für thritt Inn mit deim Linckenn fus so felt Er
Ittem Im zu thritt stell dich mit geberdenn Als woltest Im stehenn zuck Aber Ann dich vnnd las dein binndt über dein Lincken Arm fahrenn / vnnd schlag Im Ein Bundtschlag oder streich zu seiner Rechtenn Achsell / vnnd merck Als baldt Er Auff fertt zuuersezenn so volfüer denn streich mit der Linncken hanndt vnnd greiff Inndes mit der Rechtenn hanndt vnndenn durch dein schwertt vnnd begreüff domit sein Recht / zuck Inn zu dür vnnd kum mit der lincken hanndt sampt dem schwerdt der Rechtenn zu hilff brüch oder würff Inn noch deinem gefallem
Ittem schlag Inn mitt dem binndt zum kopff Inn dem schlag las deinn hanndt ab vnnd greüff mitt der selbenn hanndt Ann sein Rechtenn Elenpogen für thritt Inn mitt dem Lincken fus vnnd stos vonn dür

Inoltre affonda simultaneamente con lui dall'interno, dal tuo destro contro il suo sinistro, con la punta ben sopra la sua spada. Afferra la sua spada contro la tua, rilascia la mano destra e afferra il suo gomito sinistro. Tiralo verso l'alto verso di te sul tuo lato sinistro e avanza con il piede sinistro – così cade.
Inoltre, avvicinandoti, posizionati con il gesto come se volessi affondare, ma tira indietro verso di te e lascia scorrere la presa sopra il braccio sinistro, e sferragli un colpo in legatura (Bundtschlag) o un fendente alla spalla destra. Nota: non appena inizia a parare, completa il fendente con la mano sinistra e nel frattempo raggiungi con la mano destra dal basso attraverso la tua spada e afferra la sua mano destra. Tiralo verso di te e porta la mano sinistra insieme alla spada in aiuto alla destra – rompilo o gettalo come preferisci.
Inoltre colpiscilo con la presa alla testa. Durante il colpo, rilascia la mano e con quella stessa mano afferra il suo gomito destro. Poi avanza con il piede sinistro e allontanalo da te.

111v
111v
112r
112r

Ittem wann du Inn geschwecht hast mit donerschlegenn wie obenn gelertt so fas dein schwertt wie nechst Inn die ober hutt vnnd stich Im oben Ein Im stich las die Recht hanndt vom binndt vnnd zeich denn Sebell / Als baldt Er seinen auch zeicht so hawe Im zur hanndt vnnd folg baldt zu Im mit dem Sebell vonn vnnden Auff Ann seine Arm vnnd thritt mitt dem Rechten fus hinder sein lincken vnnd stos mit dem knopff für sein hals oder Ann sein Achsell oder Aber fus gesicht so felt Er
Ittem hastu dein beüdt wecht gezogenn / so thritt zu Im mit dem Rechten fus vor vnnd denn Sebell halt in der Rehten hanndt dein schwertt Inn der lincken zum stich thritt vnnd stich Im Obenn hinein zum gesicht vnnd fachr mit dem Sebell vonn vnnden auff zwischenn dür vnnd Im zur vorsazung zucke Inndes daß schwerdt obenn vm / vnnd stich Im zum gemecht / greüfft Er mit der lincken hanndt nach dem schwerdt / so las fachren vnnd greiff mit deiner Lüncken sein lünnck hanndt Ruck die zur vnnd stos mit dem Sebell auff sein gelenck vnnd thrit mit dem Rechtenn für sein Lincken / wendt dich auff dein Linck seitten vnd würff In über dein Recht bein / oder brüch Im sein arm / last Er aber die Recht handt ab vnd

Inoltre, quando lo hai indebolito con colpi possenti come insegnato in precedenza, prendi la spada come prima in guardia alta e affondagli dall'alto. Durante l'affondo, rilascia la mano destra dalla presa ed estrai la sciabola. Non appena anche lui estrae la sua, fendi alla sua mano e segui rapidamente con la sciabola dal basso verso l'alto al suo braccio. Avanza con il piede destro dietro il suo sinistro e colpisci con il pomolo alla gola, alla spalla o al volto – così cade.
Inoltre, una volta estratte entrambe le armi, avanza verso di lui con il piede destro avanti. Tieni la sciabola nella mano destra e la spada nella sinistra per l'affondo. Avanza e affonda dall'alto nel suo volto, e spingi la sciabola dal basso verso l'alto tra te e lui per parare. Nel frattempo lascia oscillare la spada dall'alto e affonda al suo inguine. Se afferra con la mano sinistra la spada, rilasciala e con la tua mano sinistra afferra la sua mano sinistra, tirala verso di te e colpisci con la sciabola alla sua giuntura. Avanza con il piede destro davanti al suo sinistro, volgiti sul tuo lato sinistro e gettalo sopra la tua gamba destra – oppure rompigli il braccio.
Quando, tuttavia, rilascia la mano destra e

112v
112v

greifft nach seim Sebell oder nach deim schwerdt / so Ergreüff Im sein Rechten hanndt mit deiner Linckenn Ruck die zu dür Reüb Im die vndersich vmb vnnd stos mit dem Sebell auff sein gelennck am Elenpogenn vnd brüch Im denn arm
Ittem so du vonn deim schwerdt werest kumen so vnnder gehen Inn mit deim Sebel vnnd Ergreüff mit deiner lincken hanndt sein schwerts klüngen würdt die vnnder dein Linck vchsenn / oder halt die fest vonn dür vnnd haw Im zur hanndt lest Er dz schwerdt vnnd greüfft zum Sebell so stich Im mit dem Sebell außen In den hendtschuch Ruck nit wüder sonnder stos mit dem gehils Inn sein gesicht vnnd hinder thritt Inn so felt Er
Ittem hest Im sein schwerdt Ergrüffenn vnnd Er will denn Sebell ziehenn so hawe Im zur hanndt oder las sein schwerdt vnnd Ergreiff sein Recht hannd Ruck die zu dür vnnd stich oder stos In mit dem sebels knopff auff sein gelennck
Summa mit dem schwerdt soltu Im thrennen sein geschmidt / mitt dem Bückell oder hawer die knübüg oder fügenn / vnnd müt dem klos lemen / vnnd die gelenck vnnd glüder brechenn vnd bochen / Ittem domit annsetzen / So dür aber deinn

cerca di afferrare la sua sciabola o la tua spada, afferra la sua mano destra con la tua sinistra, tirala verso di te, torcigli verso il basso e colpisci con la sciabola alla sua giuntura del gomito e rompigli il braccio.
Inoltre, se sei stato separato dalla tua spada, attaccalo con la sciabola e con la mano sinistra afferra la lama della sua spada. Intrappolala sotto la tua ascella sinistra, o tienila saldamente lontana da te, e fendi alla sua mano. Se rilascia la spada e cerca di afferrare la sciabola, affonda con la sciabola dall'esterno nel suo guanto. Non tirare indietro ma colpisci con l'elsa nel suo volto e fagli lo sgambetto all'indietro – così cade.
Inoltre, se hai afferrato la sua spada e vuole estrarre la sciabola, fendi alla sua mano oppure rilascia la sua spada e afferra la sua mano destra. Tirala verso di te e affonda o colpiscilo con il pomolo della sciabola alla sua giuntura.
In sintesi: con la spada devi tagliare attraverso le giunture dell'armatura; con il becco o il filo, colpisci le rotule e le fessure; e con il pomolo, indebolisci, rompi e martella le giunture e gli arti, e inoltre punta contro di lui. Ma se la tua

113r
113r

schwerdt genumen oder wie du daruon werest kumen soltu mit dem Sebell arbeitten vnnd mit Ringenn zu Im nachenn vnnd mit dem knopff vn­der / die augen steßenn / vnnd schawe das du Im Ein bein megest beschlißenn oder für threttenn
Ittem so du vonn deim schwerdt khumen werest vnnd dein gegenn parth hett beide wechr gezogenn / so halt dich Inn der vnnder hutt vnnd wartt mit der Rechtenn hanndt ob du Im sein schwerdt megest Ergreüffen vnnd mit dem Sebell wartt seines streichs / vnnd schaw ob du Im seinen schwanck megest ab gewünnen bej seim Lincken Elenpogen denn dolchenn soltu nitt Ruckenn du habest Inn dan geworffenn
Wann du Inn geworffenn hast so fanng mit deim Lincken kny sein Rechten arm vnnd mit der Linckenn hanndt für sein hals / vnnd greüff mit der Rechtenn sein Linck vnnd kum mit der Lincken der Rechten hanndt zu hilff / vnnd zeih dein degenn vnnd arbeitt zwischenn denn fügen wo du am schedlichstenn vermeinest / wann du Im dann die fügen gthrent hast / so thrucke Ein feder las / vnnd stich mit der kleinern klingenn zwischen

spada è stata presa o ne sei stato separato, devi lavorare con la sciabola e avvicinarti con la lotta, e colpire con il pomolo sotto i suoi occhi, e vedi se riesci ad agganciare o fare lo sgambetto alla sua gamba.
Inoltre, se hai perso la spada e l'avversario ha estratto entrambe le armi, mantieniti in guardia bassa e aspetta con la mano destra per vedere se riesci ad afferrare la sua spada, e con la sciabola aspetta il suo colpo. Vedi se riesci a ottenere il vantaggio contro il suo gomito sinistro. Non devi estrarre il pugnale finché non lo hai gettato a terra.
Quando lo hai gettato a terra, cattura il suo braccio destro con il ginocchio sinistro e poni la mano sinistra alla sua gola. Afferra la sua mano sinistra con la destra e porta la mano sinistra in aiuto alla destra. Poi estrai il pugnale e lavora tra le giunture dove ritieni sia più dannoso. Quando hai aperto le giunture, premi una molla per rilasciare e affonda con la lama più piccola tra

113v
113v

die gethrente fügen
Ittem las denn dolchenn gar las mit allenn spietzen vnnd Arbeüdt mit deim kleinern zum helm wo Er offenn ist
Wo an­dene blößenn zu finden sündt ist vor gelert wordenn50 Ittem felt Er auff denn bauch so fall Im auff die gelennck seines arms mit deinem knÿ vnnd brich Im die arm / Ittem fall im auf dz schlos am Rucken
Ittem hastu Inn geworffenn / so stich Erdenn aus vnnd fill Im sein vüsier oder schneidt Etwas aus seim wappenn Rock / vnnd verstopff Im sein visier. Ittem arbeitt mit dem dolchen zum gemecht oder zwischenn den Fügen oder stos Inn für sein hertz oder ann die gelennck wo die sindt
Lastlich soll man merckenn dieweill sich zugethragenn / das bis weillen In Ettlichenn wehren gleiche stuck sindt für die hanndt gelauffen / hab ichs kurze halbenn / wo es Inn Einer Wechr gesez / Inn der anndern ausgelaßenn / so es an nachteill dem verstenndt hett geschechen kenen / domit ich nit Ein ding offt setz wergeblich / auch dieweill das fechtenn also geschaffenn das Ein Erfarner diser kunst / sein fortheill auch Inn vnbekannten wechren soll Er sehen / hab ichs dachin gericht / vnnd Ein wechr mit dem anndern verfast / auff dz so einer

le giunture aperte. Inoltre, rilascia il pugnale interamente con tutte le sue punte e lavora con la lama più piccola all'elmo dove è aperto. Dove si trovano le altre aperture è stato insegnato in precedenza.
Se cade sulla pancia, cadi sulle giunture del suo braccio con il ginocchio e rompigli le braccia. Cadi anche sulle fibbie dell'armatura sulla schiena.
Quando lo hai gettato a terra, trafiggi nel terreno e riempigli la visiera, oppure taglia qualcosa dal suo sopravveste e blocca la sua visiera. Poi lavora con il pugnale all'inguine, o tra le giunture, oppure affonda al cuore, o alle giunture ovunque esse siano.
Infine si noti che, poiché è accaduto che talvolta le stesse tecniche appaiano in varie armi, per brevità, dove qualcosa era stato stabilito per un'arma, l'ho omesso in un'altra, purché ciò potesse essere fatto senza danno alla comprensione – cosicché non ripetessi inutilmente la stessa cosa. Inoltre, poiché l'arte della scherma è tale che chi vi è esperto dovrebbe vedere il proprio vantaggio anche in armi non familiari, ho disposto il tutto cosicché un'arma sia collegata all'altra, affinché chiunque

114r
114r

sich zur übung begebenn will / vnnd Ein wehr mit dem anndern Concordiren / als was Einer Im schwerdt für stuck gelehrnt die selbenn auch Im dusackenn versuchtt / Ittem was Einer Im dusackenn gelertt auch Inns Rapir firtt / her­wüderumb aus dem Rapür Inn dusackenn / Ittem die Rinngen vnnd grüff Im dolchen Inn das harnasch Fechtten / Also haltt es sich auch Inn lenngern wechrenn als stennglen / helparttenn vnnd spies / wehr diser Regell folgett / württ dises buchs nutz / vnnd mein fleis woll spienen werdenn
Wie Es mechr zur lechr dann zur züer gemacht Ist

desideri esercitarsi e armonizzare un'arma con l'altra – cosicché ciò che si è appreso nella spada, lo si provi anche nel dusack; e ciò che si è appreso nel dusack, lo si trasferisca anche nello stocco, e dallo stocco di nuovo al dusack. Parimenti, le prese e le lotte con il pugnale nella scherma in armatura. Così vale anche per le armi più lunghe come bastoni, alabarde e lance. Chi segue questa regola troverà questo libro utile, e la mia diligenza sarà ben ricompensata. Poiché è stato fatto più per l'istruzione che per la mera ostentazione.